Nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học cho sinh viên trường cao đẳng cộng đồng Cà Mau

Đặt vấn đề

Trong bối cảnh toàn cầu hoá và thế giới bước vào cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4.0, vai trò của khoa học công nghệ (KHCN) trở thành nhân tố then chốt đối với sự tăng trưởng kinh tế và sự phát triển bền vững của quốc gia. Khoa học và công nghệ đã và đang trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp và là nhân tố quyết định năng lực cạnh tranh của từng quốc gia, từng doanh nghiệp thì việc đổi mới công tác giáo dục đào tạo kết hợp chặt chẽ với nghiên cứu khoa học là một xu thế, là một biện pháp tích cực của nền giáo dục năng động, sáng tạo.

Để khoa học, công nghệ đáp ứng được nhu cầu phát triển của xã hội thì các nhà nghiên cứu, những người làm công tác khoa học, nhất là giảng viên, sinh viên tại các trường đại học phải là lực lượng nòng cốt trong việc nghiên cứu và ứng dụng các kết quả nghiên cứu đó vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Việc thực hiện nghiên cứu khoa học được đánh giá là phương pháp hiệu quả để sinh viên mở rộng vốn kiến thức cũng như vốn kỹ năng mềm của bản thân; là cơ hội để sinh viên áp dụng những kiến thức lý thuyết đã học vào việc giải quyết những vấn đề thực tiễn.

Vai trò của hoạt động nghiên cứu khoa học

Hoạt động nghiên cứu khoa học (NCKH) có tầm quan trọng và ảnh hưởng không nhỏ đối với các sinh viên trong quá trình học tập tại trường. Sinh viên nghiên cứu khoa học là một trong những phương thức học tập hiệu quả nhất hiện nay, bởi trong quá trình nghiên cứu, sinh viên có thể tiếp cận kiến thức lý luận và kiến thức thực tiễn thông qua nhiều kênh thông tin khác nhau: qua bài giảng trên lớp, nghiên cứu tài liệu, sách, báo trên Internet, hoặc các sản phẩm thực tiễn trong cuộc sống… , hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên cũng có thể được thực hiện bằng nhiều hình thức khác như viết tiểu luận, báo cáo thực tập, làm khóa luận tốt nghiệp, hay thực hiện những nghiên cứu khoa học ở cấp khoa, trường… qua đó tạo cho mình cách học tập khoa học và khơi gợi khả năng sáng tạo. Có thể khẳng định rằng, sinh viên tham gia NCKH sẽ mang lại rất nhiều lợi ích cho bản thân.

Đối với sinh viên, khi tiến hành thực hiện nghiên cứu khoa học, sinh viên sẽ có điều kiện để tiếp cận với các đề tài ở quy mô nhỏ, cùng với sự hướng dẫn của giảng viên, sinh viên sẽ bắt đầu định hình được cách thức, quy trình để thực hiện một công trình nghiên cứu khoa học chất lượng, hiệu quả. Không chỉ vậy, hoạt động nghiên cứu khoa học còn góp phần phát huy tính năng động, sáng tạo; khả năng tư duy độc lập, tự học hỏi của sinh viên.. Học tập là công việc cả đời, nghiên cứu khoa học sẽ giúp sinh viên có kiến thức về phương pháp học và tự học, hình thành và hoàn thiện nhân cách, có tư duy tích cực trong nhận thức và hành vi. Những kỹ năng này không chỉ quan trọng trong quãng thời gian học tập tại giảng đường mà còn theo sát họ trong suốt quãng thời gian làm việc say này.

Đối với công tác đào tạo của Nhà trường, nghiên cứu khoa học giúp nâng cao hiệu quả, chất lượng của công tác dạy và học, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo trong nhà trường, biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo, giúp sinh viên từng bước hoàn thiện kiến thức, tiếp cận các vấn đề khoa học một cách thuận lợi hơn.

Vì thế sinh viên cần phải nhận thức được vai trò thiết thực của hoạt động nghiên cứu khoa học, từ đó, có ý thức tự giác, nghiêm túc và kiên trì theo đuổi thực hiện thành công những đề tài nghiên cứu mà mình đã lựa chọn. Nghiên cứu khoa học không những củng cố, nâng cao vốn hiểu biết về kiến thức lý luận, kiến thức xã hội mà còn góp phần rèn luyện những kỹ năng mềm quan trọng dành cho sinh viên như kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng tư duy độc lập hay kỹ năng thuyết trình… Do vậy, nhà trường và bản thân mỗi sinh viên luôn phải đề cao tầm quan trọng của hoạt động nghiên cứu khoa học.

Giải pháp nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học cho sinh viên

 Về phía nhà trường và giảng viên:

NCKH của sinh viên có ý nghĩa lớn trong quá trình học tập và trong cuộc sống tương lai. Nó giúp cho sinh viên tiếp nhận phương pháp học tập mới, hình thành phương pháp tự học, tự nghiên cứu, làm quen với hoạt động NCKH căn bản và bước đầu vận dụng tri thức đã lĩnh hội được vào thực tế. Để pháy huy năng lực và sự sáng tạo của sinh viên trong NCKH, cần tập trung vào một số giải pháp sau:

Đối với nhà trường:

Trước hết, Cần có những hoạt động thúc đẩy tuyên truyền, đưa các thông tin về NCKH đến gần với sinh viên hơn nữa, làm cho mỗi sinh viên đều tự ý thức được tầm quan trọng của hoạt động NCKH và NCKH không phải là một hoạt động xa vời mà rất thiết thực với bản thân sinh viên.

- Xây dựng diễn đàn khoa học cho giảng viên và sinh viên trong khoa, tạo tiền đề để sinh viên hứng thú với công tác nghiên cứu khoa học.  Đăng lên diễn dàn các bài nghiên cứu trước đó của các sinh viên và giảng viên khoa-trường. Liên tục cập nhật các thông tin liên quan tới các hoạt động nghiên cứu như về các cuộc thi,hội thảo,những lợi ích của việc nghiên cứu,các phương pháp nghiên cứu.

-  Tạo phong trào NCKH cho sinh viên bằng cách tổ chức nhiều cuộc thi, sân chơi trí tuệ nhằm thu hút sinh viên tham gia, chia sẻ, học hỏi kinh nghiệm, kiến thức. Xây dựng câu lạc bộ học thuật dành cho sinh viên.  Tổ chức nhiều buổi sinh hoạt học thuật về phương pháp nghiên cứu để sinh viên hiểu rõ hơn về cách thức làm một bài nghiên cứu. Tổ chức nhiều hơn các sân chơi khoa học trong sinh viên như: Các Hội thi sáng tạo khoa học, Hội thi chuyên môn nghề nghiệp, Tổ chức các CLB nghiên cứu khoa học, công nhận thành tích, biểu dương sinh viên tham gia NCKH đạt thành tích tốt, qua đó động viên khuyến khích, vận động hỗ trợ nguồn lực cho sinh viên tham gia các đề tài nghiên khoa học, tổ chức ứng dựng các đề tài nghiên cứu khoa học vào tiễn một cách hiệu quả.

- Tổ chức các lớp học bồi dưỡng về phương pháp nghiên cứu khoa học... Kết hợp với câu lạc bộ học thuật phía trên tổ chức các lớp về NCKH từ trình độ cơ bản tới nâng cao.

- Tăng cường tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm trao đổi nhằm giới thiệu, trang bị cho sinh viên những phương pháp học tập hiện đại, xây dựng mục tiêu thái độ học tập, nghiên cứu đúng đắn; kết hợp với việc giao lưu giữa sinh viên với những người thành công trong học tập, nghiên cứu khoa học, từ đó thắp sáng ước mơ, hoài bão trong sinh viên. Cần tìm hiểu nguyện vọng của sinh viên trong từng khóa để tập hợp những vướng mắc và cùng giải quyết.

- Cần có những hoạt động thúc đẩy tuyên truyền, đưa các thông tin về NCKH đến gần với sinh viên hơn nữa, làm cho mỗi sinh viên đều tự ý thức được tầm quan trọng của hoạt động NCKH và NCKH không phải là một hoạt động xa vời mà rất thiết thực với bản thân sinh viên. Hội Sinh viên cần là cầu nối giữa sinh viên và nhà trường, các doanh nghiệp, trung tâm nghiên cứu. Ðây là một kênh thông tin chính thức, có thể bảo đảm tính chính xác trong thông tin giữa các bên. Từ đó phần nào nâng cao chất lượng và tính ứng dụng của các đề tài nghiên cứu khoa học trong sinh viên.

Cải tiến chương trình học:  Chương trình học hiện nay còn nặng về lý thuyết, chưa chú trọng đến thực hành. Cần đưa nhiều hoạt động thực tiễn vào chương trình đào tạo để sinh viên hiểu rõ lý thuyết và cách áp dụng chúng vào thực tế từ đó sẽ tiếp cận với việc NCKH dễ dàng hơn.

Đối với giảng viên: Cần đổi mới phương pháp giảng dạy. Trong giảng dạy, giảng viên chỉ đóng vai trò là người hướng dẫn, tạo điều kiện cho sinh viên phát huy khả năng tự nghiên cứu. Giảng viên phải chỉ ra cho sinh viên thấy được tầm quan trọng của hoạt động NCKH.

Là những chuyên gia trực tiếp hướng dẫn cho sinh viên, thầy cô cần quan tâm định hướng ý tưởng cho sinh viên trong những vấn đề cấp thiết. Xây dựng, đăng ký danh mục tên các đề tài và mục tiêu nghiên cứu có tính thực tiễn, có thể áp dụng hiệu quả khi đề tài hoàn thành, để sinh viên đăng ký thực hiện theo thế mạnh và sở trường của mình.

Bên cạnh đó cũng sẽ giảng viên cần tích cực hướng dẫn sinh viên trong quá trình làm bài nghiên cứu để cho sinh viên thấy rõ lỗi sai của mình và tính hiệu quả của bài nghiên cứu. Từ đó sinh viên sẽ hướng thú hơn đối việc nghiên cứu vì cảm thấy công trình của bản thân có hiệu quả.

Về phía sinh viên:

Có thể nói NCKH đã và đang đóng vai trò hết sức quan trọng đối với sinh viên trong thời đại hiện nay. Do đó, sinh viên cần xác định rõ việc học tập, kiến thức phải gắn liền với công tác nghiên cứu khoa học và cần hiểu rõ lợi ích khi làm một bài nghiêm cứu. Sinh viên cần xác định vai trò của NCKH đối với bản thân: …Mục tiêu chính của nghiên cứu khoa học ở bậc đại học, cao đẳng là trang bị cho sinh viên các kiến thức, kỹ năng nghiên cứu khoa học độc lập để hỗ trợ cho hoạt động học tập và chuẩn bị cho các dự án thật sau khi tốt nghiệp.

Bản thân mỗi sinh viên cần tích cực, chủ động hơn nữa trong việc lên kế hoạch học tập và nghiên cứu, xác định mục tiêu rõ ràng, tìm hiểu và lựa chọn cho mình một phương pháp học tập, nghiên cứu hiệu quả, phù hợp. Nâng cao khả năng tự học, ngoài thời gian nghe giảng trên lớp thì sinh viên cần tăng cường việc tự học, tự nghiên cứu ở nhà, ở thư viện để mở rộng và đào sâu tri thức, trong đó kỹ năng tự đọc tài liệu rất quan trọng. Tăng cường thảo luận, tích cực trình bày quan điểm và tranh luận.

Sinh viên có thể từ từ tiếp cận đối với hoạt động NCKH như: bắt đầu bằng việc đọc các tài liệu liên quan đến lĩnh vực bạn yêu thích hoặc tham dự một buổi hội thảo nghiên cứu hay một loạt chuyên đề. Cố gắng là một người đọc, một người nghe chủ động bằng cách phân tích và tìm hiểu sâu hơn những vấn đề được đề cập.. .Nghiên cứu các bài báo khoa học đăng trên các tạp chí hay các nguồn dữ liệu trực tuyến..

Sinh viên cần phải lựa chọn được một đội nhóm phù hợp và từ đó thảo luận, tìm ra được một đề tài phù hợp đảm bảo tính vừa sức, ít tốn kém về tài chính, thời gian đi lại trong quá trình thực hiện. Tính vừa sức thể hiện ở việc xác định mục tiêu, đối tượng nghiên cứu phù hợp với nội dung chương trình đào tạo.. Sau đó, cần phân chia nhiệm vụ theo thời gian yêu cầu để hoàn thành đúng tiến độ. Bên cạnh đó, điểm quan trọng nhất là “giữ lửa”, lạc quan, có trách nhiệm mới theo đuổi đề tài được đến cùng.

Tự cải thiện bản thân: Trao dồi ngoại ngữ cũng như kiến thức vững chắc. Trở nên chủ động hơn trong việc học tập. (đặt câu hỏi trong lớp,tìm hiểu them thông tin về bài học,phát biểu ý kiến của bản thân…) - Phát huy và rèn luyện sự sáng tạo của bản thân .

Kết luận 

Nghiên cứu khoa học là hoạt động trí tuệ đặc biệt của con người, mang tính đặc thù, phức tạp, có nhiều khó khăn và thách thức, đòi hỏi trình độ tư duy khoa học và sáng tạo cao, cần có đủ động lực nghiên cứu để khơi dậy tiềm năng nghiên cứu và đánh thức năng lực nghiên cứu, nhằm tìm lời giải và tri thức mới cho các vấn đề đang đặt ra. Vì vậy, để kích thích và phát huy hiệu quả năng lực nghiên cứu, tính năng động, sáng tạo trong NCKH của sinh viên, đòi hỏi các trường cao đẳng, đại học trên địa bàn tỉnh cần thực hiện tốt các giải pháp nêu trên.

Nói tóm lại, Nghiên cứu khoa học là một nội dung cần thiết và quan trọng trong định hướng phát triển của sinh viên,hoạt động nghiên cứu khoa học giúp các bạn sinh viên xây dựng và phát triển được tính năng động, sáng tạo, khả năng tư duy độc lập, tự nghiên cứu và khả năng làm việc nhóm của mình. Qua đó cũng giúp sinh viên trau dồi kiến thức, phát huy những điểm mạnh, áp dụng khoa học công nghệ vào giải quyết vấn đề thực tiễn, tích lũy kỹ năng nghề nghiệp… để đảm bảo sinh viên sau khi ra trường đáp ứng được nhu cầu sử dụng lao động của xã hội.

Phạm Thị Huyền - Võ Thị Thanh Nữ - Giảng viên Khoa Cơ Bản – Trường Cao đẳng Cộng đồng Cà Mau