Tiếp tục phát huy phương pháp dạy học “lấy người học làm trung tâm” trong dạy học tại trường cao đẳng cộng đồng Cà Mau

       DẪN NHẬP
       Dạy học thực chất là quá trình tổ chức nhận thức cho người học. Mọi hoạt động của việc dạy học chỉ đem lại kết quả khi người học ý thức được việc học tập một cách tích cực và tự giác. Để phát huy được tính tích cực và tự giác ấy của người học thì người giảng viên phải biết lựa chọn các phương pháp giảng dạy tích cực, chuẩn bị chu đáo cho tiết dạy của mình, khuyến khích người học phát huy hết khả năng học tập của mình. Một trong những phương pháp giảng dạy tích cực mà người giảng viên nên áp dụng đó chính là “dạy học lấy người học làm trung tâm”.
       Trong xu thế đổi mới giáo dục nghề nghiệp, hội nhập thế giới, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư thì việc lựa chọn, sử dụng phương pháp giảng dạy theo hướng  lấy  người học làm trung tâm trong giáo dục nghề nghiệp là giải pháp được cho là tối ưu. Phương pháp giảng dạy theo hướng lấy người học làm trung tâm trong giáo dục nghề nghiệp được áp dụng triển khai sẽ mang lại hiệu quả cao hơn so với phương pháp giảng dạy truyền thống; thời lượng học lý thuyết ngắn hơn, giảng viên ít thuyết trình, diễn giảng, tập trung nhiều thời lượng thực hành, lôi cuốn người học vào những hoạt động đa dạng trong lớp học cũng ngoài lớp học; người học có nhiều cơ hội tham gia, trải nghiệm, tự học, tự nghiên cứu, tự khám phá sẽ cho pháp họ có thể lĩnh hội được những tri thức, hình thành tư duy đổi mới, sáng tạo, sự tự tin và ngày càng phát triển toàn diện nhân cách. Đây cũng chính là trong những mục tiêu cần đạt được để phát triển giáo dục nghề nghiệp, phát huy tối đa năng lực, phẩm chất của người học; thúc đẩy khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
       Trong những năm qua cùng với sự đổi mới toàn diện của giáo dục, việc đưa phương pháp giảng dạy lấy người học làm trung tâm vào giảng dạy đã đem lại những hiệu quả bước đầu, việc giảng dạy của giảng viên và học tập của sinh viên đã đạt hiệu quả hơn, không còn kiểu dạy học truyền thống thầy đọc trò chép mà giờ đây người học phải hoạt động nhiều hơn, đầu tư cho việc học, nghiên cứu tài liệu và bài giảng trước khi đến lớp. 
       Dạy học “lấy người học làm trung tâm”
       Dạy học lấy người học làm trung tâm là đặt người học vào vị trí trung tâm của hoạt động dạy - học, xem cá nhân người học - với những phẩm chất và năng lực riêng của mỗi người - vừa là chủ thể vừa là mục đích của quá trình đó, phấn đấu tiến tới cá thể hóa quá trình học tập với sự trợ giúp của các phương tiện thiết bị hiện đại, để cho tiềm năng của mỗi sinh viên được phát triển tối ưu, góp phần có hiệu quả vào việc xây dựng cuộc sống có chất lượng cho cá nhân, gia đình và xã hội. Hình thức dạy học giúp cho người học chủ động chiếm lĩnh tri thức, phát triển tư duy nhận thức cho người học, phát huy mạnh mẽ tính tích cực trong học tập. Để việc dạy học lấy người học làm trung tâm này thật sự phát huy tác dụng khi có những điều kiện giáo dục nhất định như: ý thức tự giác học tập của học sinh cao, cơ sở vật chất phục vụ dạy học đầy đủ và phù hợp, giảng viên có năng lực khơi gợi tạo tình huống, môi trường giáo dục xã hội thuận lợi, nguồn tài liệu,...

Ghi chú: Sinh viên ngành Thủy sản tham gia học thực tế tại các cơ sở nuôi Tôm, cua trong Tỉnh


       Có thể minh họa các đặc trưng của dạy học “lấy người học làm trung tâm” qua sơ đồ sau:

Giảng viênSinh viên

Là người cố vấn, tổ chức hoạt động, giúp đỡ và hỗ trợ sinh viên học tập.

Quan tâm đến tất cả sinh viên.

Khuyến khích, gợi mở, giao việc cho sinh viên thực hiện các hoạt động phù hợp với trình độ và nhu cầu học tập của sinh viên.

Sử dụng hợp lí và có hiệu quả  đồ dùng dạy học.

Động viên, khuyến khích sinh viên khi các em có tiến bộ.

Phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong hoạt động học tập.

 Có cơ hội được trao đổi với GV, bạn học và được giúp đỡ lẫn nhau.

 Trình bày kết quả thảo luận trước bạn bè và thầy cô, được đánh giá bạn cùng học và được đánh giá bản thân.

 Được sử dụng đồ dùng dạy học.

 Có các hoạt động để thực hiện và học từ những gì các em làm.

 
       Tiếp tục phát huy phương pháp dạy học “Lấy người học làm trung tâm”
       Trước hết, Đối với giảng viên giáo dục nghề nghiệp, nâng cao nhận thức về sự cần thiết phải đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy. Mỗi thầy giáo, cô giáo giáo dục nghề nghiệp phải tự giác học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, ngoại ngữ, tin học đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa đội ngũ giáo dục nghề nghiệp trong tình hình mới. Nhà giáo giáo dục nghề nghiệp luôn cập nhật những kiến thức mới, vận dụng kinh nghiệm thực tiễn và năng lực nghề nghiệp trong kỷ nguyên số, phương pháp giảng dạy hiện đại, các kỹ năng cốt lõi mà thế kỷ XXI đòi hỏi cùng kỹ năng mềm, kỹ năng số, thích ứng với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư để cung cấp cho người học những thông tin chính xác, kịp thời, khơi dậy tính chủ động, sáng tạo của người học tham gia vào quá trình lĩnh hội tri thức, là tấm gương sáng để người học noi theo.
       -Thứ hai, Giảng viên chú trọng việc tổ chức cho sinh viên hoạt động độc lập hoặc theo nhóm, thảo luận, làm thí nghiệm, quan sát vật mẫu, phân tích bảng số liệu…, áp dụng các kỹ năng tổ chức làm việc nhóm, kỹ năng đặt câu hỏi, phương pháp đóng vai, tự làm đồ dùng dạy học bằng nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương, sử dụng trò chơi trong học tập, tối ưu hóa không gian lớp học. Thông qua đó sinh viên vừa tự lực nắm các tri thức, kĩ năng mới, đồng thời được rèn luyện vè phương pháp tự học, được tập dượt phương pháp nghiên cứu.
        - Thứ ba, Giảng viên quan tâm vận dụng vốn hiểu biết và kinh nghiệm của từng cá nhân và của tập thể sinh viên để xây dựng bài học. Những dự kiến của giảng viên phải được tập trung chủ yếu vào các hoạt động của sinh viên và cách tổ chức các hoạt động đó, tạo điều kiện thuận lợi cho sự bộc lộ và phát triển tiềm năng của mỗi em.
       - Thứ tư, Đối với người học, sinh viên tự giác chịu trách nhiệm về kết quả học tập của mình, đồng thời phải trang bị cho bản thân những nhóm kiến thức, kỹ năng, thái độ cần thiết ngay từ khi bước vào nhà trường, rèn luyện kỹ năng giao tiếp, tổ chức công việc hợp lý, khoa học; rèn kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng thuyết trình. Đây là những kỹ năng rất cần thiết cho người học trong quá trình học tập tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giúp người học tự tin, mạnh dạn và hội nhập với môi trường nhà trường, xã hội. Đặc biệt, người học phải xác định được mục tiêu, động lực học tập đúng đắn, tự rèn luyện phương pháp học tập hợp lý phù hợp với năng lực của bản thân, nhất là tự học, tự rèn luyện bản thân, biết vận dụng tri thức được học trong nhà trường để giải quyết những vấn đề, tình huống đặt ra trong thực tiễn.
       KẾT LUẬN
       Hiện nay, việc tập trung đổi mới nội dung, chương trình đào tạo, phương pháp dạy học theo hướng lấy người học làm trung tâm góp phần nâng đề cao tự học, phát huy khả năng tư duy sáng tạo và năng lực ứng dụng thực tiễn cho sinh viên. Đồng thời để có thể bắt kịp với trình độ của thời đại và có thể đáp ứng được nhu cầu học tập của học sinh thì người thầy bên cạnh khả năng học tập suốt đời còn phải có kĩ năng sử dụng các thiết bị khoa học kỹ thuật hiện đại trong nghiên cứu và giảng dạy để không bị tụt hậu so với thời đại.
Trong quá trình dạy học “lấyngười học làm trung tâm” giảng viên cần thực hiện các phương châm: “Học điđôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn” 

Võ Thị Thanh Nữ - Phạm Thị Huyền - Khoa cơ bản – Trường Cao đẳng Cộng đồng Cà Mau