I. Đặt vấn đề:

       Cà Mau có tiềm năng, lợi thế rất lớn về phát triển thủy sản, đặc biệt là nuôi tôm, với ba mặt giáp biển, chiều dài bờ biển trên 254 km với trên 80 con sông đổ ra biển. Vì thế, phần lớn diện tích Cà Mau có nguồn nước mặn, lợ với chất lượng khá tốt đáp ứng nhu cầu phát triển của nuôi tôm nước lợ với 279.348 ha, sản lượng tôm ước đạt 154.200 tấn, chiếm 20% sản lượng tôm nuôi của cả nước; kim ngạch xuất khẩu đạt 741,8 triệu USD (Báo cáo Sở NN&PTNT).

       Trong những năm gần đây nghề nuôi tôm đã có sự chuyển biến mạnh mẽ, nhất là nuôi tôm theo hình thức thâm canh và siêu thâm canh. Với những điều kiện thuận lợi đó, trong thời gian qua nghề nuôi tôm của tỉnh ngày càng phát triển và không ngừng mở rộng diện tích nuôi. Qua đó, giải pháp nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh 03 giai đoạn theo hướng an toàn sinh học ngoài việc giúp giảm rủi ro và chi phí sản xuất hợp lý còn giúp phát triển nuôi tôm thâm canh ở Cà Mau đạt hiệu quả và bền vững như có: (i) Hệ thống nuôi, quy trình nuôi được cải thiện để giảm thiểu tác động bất lợi từ biến đổi khí hậu, tối ưu hóa trong quy hoạch bố trí diện tích đất để nuôi tôm thâm canh (ii) Có quy trình công nghệ phù hợp để áp dụng vào mô hình nuôi thâm canh tôm thẻ chân trắng theo hướng: Ổn định năng suất, sản lượng kết hợp với tối ưu hóa chi phí sản xuất để tăng lợi nhuận; sử dụng bền vũng tài nguyên nước để giảm thiểu tác động đến môi trường; (iii) Tạo ra sản phẩm sạch, không nhiễm hóa chất, kháng sinh để phục vụ cho xuất khẩu của thị trường khó tính. Chính vì vậy dự án Ứng dụng công nghệ sinh học nuôi tôm thẻ chân trắng (Litopenaeus vannamei) siêu thâm canh 03 giai đoạn tại Cà Mau triển khai thực hiện là phù hợp với điều kiện thực tiễn tại địa phương hiện nay.

       II. Nội dung

       2.1 Khái quát chung về ứng dụng công nghệ sinh học nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh 03 giai đoạn

       Ứng dụng công nghệ nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh 03 giai đoạn an toàn sinh học là biện pháp hiệu quả giúp rút ngắn thời gian nuôi, nâng cao hiệu quả, chất lượng sản phẩm, năng suất, giảm chi phí cho vụ nuôi, giúp người dân tiếp cận công nghệ nuôi, áp dụng thực tiễn vào sản xuất để ứng phó với sự biến đổi bất thường của khí hậu, môi trường, dịch bệnh,... qua đó nâng cao hiệu quả trong sản xuất.

       Nuôi tôm theo quy trình công nghệ 03 giai đoạn nhằm giải quyết vấn đề cụ thể như:

       - Giai đoạn 01 (ao ương): Với mật độ cao được chăm sóc kỹ, có thể có mái che mưa, ổn định môi trường, tăng sức chống chịu của tôm con, tăng tỷ lệ sống và tăng trưởng bình thường trong điều kiện nuôi mật độ cao.

       - Giai đoạn 02 (ao nuôi tôm lứa): Nuôi 30 ngày tuổi, chuyển từ ao ương sang có diện tích lớn hơn, mục đích giảm mật độ ương nuôi, để tôm phát triển bình thường, tăng tỷ lệ sống.

       - Giai đoạn 03 (ao nuôi tôm thương phẩm): Sau thời gian nuôi ao tôm lứa thì tiến hành chuyển tôm sang ao nuôi thương phẩm với mật độ thưa hơn, giảm sức ép về môi trường, dịch bệnh (diện tích gấp 2 lần ao nuôi tôm lứa), mật độ nuôi giai đoạn này 180 - 200 con/m2. Thời gian nuôi 30 – 60 ngày.

       2.2 Các kết quả ứng dụng học trong nuôi tôm thẻ chân trắng trong ao lót bạt HDPE hiện nay:

       Dự án “Nuôi tôm thẻ chân trắng (Litopenaeus vannmei) siêu thâm canh 03 giai đoạn theo công nghệ Semi – Biofloc tại xã Phú Tân, huyện Phú Tân” (2020 do Trung tâm Khuyến nông khuyến ngư chủ trì); Công nghệ nuôi tôm siêu thâm canh 02 giai đoạn trong ao lót bạt HDPE 100%: Hiện nay, mô hình nuôi tôm 02 giai đoạn trong ao lót bạt HDPE 100% đang phát triển rộng ở ĐBSCL đặt biệt tại tỉnh Cà Mau do kiểm soát được vấn đề dịch bệnh, ô nhiễm môi trường và ít rũi ro hơn các mô hình nuôi khác. Nuôi tôm trong ao lót bạt HDPE 100% chi phí đầu tư ban đầu khá cao. Ao nuôi được lót bạt hoàn toàn, đáy ao có hố si phong, lắp đặt hệ thống quạt, oxy đáy, hệ thống cho tôm ăn tự động,…Nhờ mô hình đầu tư khá hiện đại và khép kín nên có thể thả nuôi thâm canh với mật độ khá cao. Trung bình mật độ thả nuôi từ 200 - 250 con/m2, tôm sau 100 - 105 ngày thả nuôi là có thể thu hoạch, tôm đạt kích cỡ từ 45 - 30 con/kg, năng suất đạt khoảng 45 - 50 tấn/ha.

       Thông qua kết quả của các mô hình nuôi trước đây thì mô hình ứng dụng công nghệ sinh học trong nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh 3 giai đoạn được lựa chọn để triển khai thực hiện trong dự án này là có sự kế thừa, chọn lọc và cải tiến hơn trong quá trình nuôi.

Hình 1: Chuyển giai đoạn tôm nuôi, đánh giá tỷ lệ sống và cân trọng lượng

       2.3. Kết quả dự án ứng dụng công nghệ sinh học trong nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh tại Cà Mau

       - Hiệu quả về khoa học và công nghệ: Kết quả khoa học công nghệ của dự án là cơ sở dữ liệu tham khảo cho các địa phương trong tỉnh Cà Mau, các lĩnh vực KH&CN có liên quan trong việc xây dựng hoặc hoàn thiện tài liệu kỹ thuật ứng dụng công nghệ sinh học trong nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh 03 giai đoạn trong ao lót bạt HDPE 100%, để góp phần phục vụ cho phát triển kinh tế và xây dựng nông thôn mới trong tỉnh.

       - Kết quả thực hiện mô hình ứng dụng công nghệ sinh học nuôi tôm thẻ chân trắng (Litopenaeus vannamei) siêu thâm canh 03 giai đoạn tại Cà Mau cho thấy năng suất đạt khá.

Bảng 1. So sánh năng suất mục tiêu và năng suất thực hiện mô hình của dự án

Địa điểm	Ao nuôi	Diện tích (m2)	Mục tiêu (kg)	Kết quả đạt (kg)	Trọng lượng (con/kg)	Tỷ lệ đạt được (%)
Ấp Lung Trường, xã Phong Lạc, huyện Trần Văn Thời.	Ao 1	1.500	4.471	6.135	43	137,2
Khóm hàng Vịnh, Thị Trấn Năm Căn, huyện Năm Căn.	Ao 1	1.800	14.579	16.586	41	113,7
	Ao 2	1.800

       Nhìn chung qua 02 địa điểm triển khai mô hình đều đạt kết quả rất tốt. Các chỉ tiêu về trọng lượng, sản lượng và chất lượng tôm thương phẩm đều đạt và vượt so với yêu cầu của dự án đề ra.

 

 

Hình 2: Kéo lưới thu hoạch tôm nuôi

 

Hình 3: Phân cỡ và bảo quản lạnh tôm tại địa điểm thu hoạch

       Ngoài hiệu quả kinh tế mang lại, kết quả mô hình còn góp phần nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ kỹ thuật tham gia trực tiếp và chủ hộ tham gia mô hình. Việc triển khai mô hình đã góp phần giải quyết được kỹ thuật và phương pháp ứng dụng công nghệ sinh học nuôi tôm chân trắng siêu thâm canh 03 giai đoạn trong ao lót bạt HDPE 100% hiện nay. Thông qua mô hình đã góp phần giúp người dân có nhiều sự lựa chọn phương pháp nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh trong ao lót bạt sau cho phù hợp với điều kiện kinh tế của gia đình để sản xuất ổn định, tăng thu nhập, góp phần mang lại hiệu quả xã hội tích cực.

       III. KẾT LUẬN:

       1. Ương nuôi tôm giai đoạn 1 và giai đoạn 2 đạt tỷ lệ sống ≥ 95%, trong thời gian 30 - 45 ngày.

       2. Tổng sản lượng tôm thu hoạch 22.721 kg, kích cỡ thu hoạch 41 - 43 con/kg đạt vượt so với mục tiêu thuyết minh đề cương dự án. Tỷ lệ sống đạt từ 77,63%.

       3. Ứng dụng nuôi tôm an toàn sinh học trong mô hình nuôi tôm siêu thâm canh 03 giai đoạn không có sử dụng kháng sinh trong quá trình nuôi nên sản phẩm tôm nuôi đảm bảo tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm..