Từ ngày 15 đến ngày 17/7/2026, Trung tâm Ứng dụng Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau đã tổ chức chuỗi lớp tập huấn chuyên đề “Ứng dụng giải pháp sinh học để cải tạo, nâng cao chất lượng đất trồng lúa”. Hoạt động này nhằm trang bị cho nông dân vùng lúa – tôm các kỹ thuật tiên tiến để phục hồi độ phì, giảm phụ thuộc vào phân bón hóa học và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Nhiệm vụ được triển khai trên quy mô 390 ha tại 03 xã: Trí Phải, Biển Bạch và Nguyễn Phích với các mục tiêu cụ thể: giảm tối thiểu 15% lượng phân bón hóa học, tăng độ pH đất từ 0,3-0,5 đơn vị và đảm bảo năng suất lúa đạt từ 3,4 tấn/ha/vụ.

Phát biểu tại lớp tập huấn, ông Đoàn Hữu Nghị – Phó Giám đốc Trung tâm Ứng dụng Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật và ghi chép nhật ký mô hình. Ông yêu cầu cán bộ kỹ thuật phải phối hợp chặt chẽ với địa phương để theo dõi, hỗ trợ người dân xử lý kịp thời các tình huống phát sinh do thời tiết và xâm nhập mặn.

Vùng canh tác lúa – tôm tại các 03 xã: Trí Phải, Biển Bạch và Nguyễn Phích vốn đối mặt với nhiều thách thức do điều kiện đất đai nhiễm phèn, mặn và hàm lượng hữu cơ suy giảm nghiêm trọng. Tại các lớp tập huấn tổ chức tại xã Trí Phải (Thới Bình), Biển Bạch và Nguyễn Phích (U Minh), PGS.TS Châu Minh Khôi – chuyên gia khoa học đất từ Trường Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ đã trực tiếp phân tích hiện trạng và các yếu tố gây cản trở năng suất.

Theo PGS.TS Châu Minh Khôi, việc quản lý nước chưa hợp lý và lạm dụng phân bón hóa học trong thời gian dài đã làm đất mất dần độ phì nhiêu. Do đó, việc xác định các chỉ tiêu pH, độ mặn (EC) và chất hữu cơ ngay từ đầu vụ là bước then chốt để đưa ra giải pháp cải tạo phù hợp. Trước đó, từ ngày 06/7/2026, Trung tâm đã triển khai lấy 36 mẫu đất nền tại 03 xã để làm cơ sở khoa học cho việc theo dõi và đánh giá hiệu quả của mô hình.

Trọng tâm của đợt tập huấn lần này là hướng dẫn nông dân quy trình ứng dụng các chế phẩm sinh học như EMOZEO và nấm Trichoderma vào canh tác. Quy trình được thiết kế bài bản qua các giai đoạn: rửa mặn, cải tạo đất bằng vôi Dolomite, bón lót phân hữu cơ và định kỳ bổ sung vi sinh vật có lợi.

Điểm mới của giải pháp này là kỹ thuật sử dụng chế phẩm EMOZEO để ổn định hệ vi sinh vật và nấm Trichoderma để xử lý rơm, gốc rạ ngay trên ruộng sau thu hoạch. Thay vì đốt đồng làm mất đi nguồn hữu cơ quý giá, việc bón Trichoderma giúp rơm rạ phân hủy nhanh chóng thành mùn sau 20-25 ngày, giúp đất tơi xốp và tăng khả năng giữ dinh dưỡng. Bên cạnh đó, quy trình cũng hướng dẫn nông dân cách quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), ưu tiên các biện pháp sinh học và chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi mật số sâu bệnh vượt ngưỡng cho phép, nhằm đảm bảo an toàn cho hệ sinh thái tôm nuôi xen kẽ.

Việc triển khai chuỗi tập huấn không chỉ giúp người dân thay đổi tư duy sản xuất từ truyền thống sang bền vững, mà còn khẳng định vai trò của khoa học và công nghệ trong việc bảo vệ và phát triển đất trồng lúa, góp phần xây dựng thương hiệu lúa sạch vùng đất cực Nam của Tổ quốc.

Trịnh Quang